Tag Archief van: geldzaken

APK, een financiële check

APK

Regelmatig een controle

Eens in de zoveel tijd is het slim om te controleren of alles nog goed werkt of dat er nodig onderhoud gepleegd moet worden. Een Algemene Periodieke Keuring (APK) voor materiële zaken zoals de auto of brandblusapparatuur. Maar ook steeds vaker voor je lichaam. Een totale bodyscan voor je lichaam. Een hele dag word je onderzocht door specialisten en aan het eind van de dag krijg je een rapport mee. Je bent gezond, maar ik zou wat meer gaan bewegen en wat minder roken. Ook kan het geen kwaad om een paar kilo af te vallen. Daarnaast kunnen ze vroegtijdig problemen signaleren, zodat je er op tijd bij bent om er preventief wat aan te doen.

Controle op je financien

Ik denk dat een financiële APK ook geen overbodige luxe is. Eens in de zoveel jaar kritisch je testament, hypotheek, overlijdensrisicoverzekering, eventuele kapitaalverzekering en pensioen tegen het licht houden. Het zorgt in ieder geval weer voor een stuk bewustwording. Daarnaast wordt er ook duidelijk wat er de afgelopen tijd veranderd is en wat daarvan de consequenties zijn. Heb je een kind gekregen en is deze ook aangemeld bij de verzekering, je pensioenuitvoerder en opgenomen in je testament. En als je geen testament hebt, is het wettelijk erfrecht nog de manier zoals je je erfenis verdeeld wilt hebben? Misschien is het toch handiger om te trouwen in plaats van samen te blijven wonen?

Tijd voor maken

Ben je getrouwd op huwelijkse voorwaarden met een periodiek verrekenbeding dan moet je ieder jaar de rekening opmaken. Naar rato van het inkomen de uitgaven betalen en het eventueel overgebleven vermogen verdelen conform deze afspraak. Dit gebeurt vaak niet en dat is jammer. Hierdoor creëer je niet de situatie zoals je die van te voren had bedacht. Een van de reden om de jaarlijkse verrekening over te slaan, is eigenlijk dat we het makkelijk voor ons uitschuiven en een jaar is zo voorbij.

Wensen en dromen

Je geldzaken zijn belangrijk om goed voor elkaar te hebben. Zeker als het leven anders loopt dan verwacht. Maar geld helpt je ook bij het realiseren van doelen en wensen. Weet jij waarvoor je werkt? Je huis, kinderen, auto, vakanties, pensioen. Hiervoor zit je in de ratrace en leef je je huidige leven. Heb je dromen over een jaar sabbatical, eerder stoppen met werken, een tweede huis in het buitenland, een camper? Dit zijn wensen die over het algemeen niet zomaar gerealiseerd zijn. Ze hebben concrete aandacht nodig, anders verdwijnen ze in de waan van de dag en blijven het dromen. Ook nu is een jaar zo voorbij.

Plannen maken

Het begint met het bepalen van wat je precies wilt, wat je hiervoor nodig hebt en wanneer je dit wilt bereiken. Als je weet wanneer je welke hoeveelheid geld nodig hebt, kan je ermee aan de slag. Door een planning te maken waarin je vastlegt wat je inkomen en je uitgaven zijn door de tijd heen, zie je heel snel wat er overblijft. Door je doel te plannen krijg je duidelijkheid of het realiseerbaar is. Kan je het benodigde geld sparen of is er meer rendement nodig? Spelen met variabelen zoals minder uitgeven, meer sparen, meer beleggen of op een latere leeftijd je wens bereiken. Blijf het bij dromen en hoop je dat het vanzelf gaat lukken of ga je aan de slag? Vind je het net als ik lastig om te bepalen wat je echt wilt. Heb je (nog) geen wensen, zorg dan voor keuzevrijheid. Plan je datum van je financiële vrijheid en maak een geldmachine met ongekende mogelijkheden.

De APK van de planning

Met het maken van het plan ben je er niet. Het plan moet gerealiseerd worden. Aparte spaarrekening openen, beleggingsrekening openen, automatische incasso’s regelen, deposito’s openen, geld beleggen, minder gaan uitgeven, enz. Zorgen dat het geld veiliggesteld wordt en dat het voor je droom aan het werk gaat. Daarbij is een plan een momentopname, zoals het gepland is gaat het niet gebeuren. Bijsturen is nodig, banen veranderen, auto’s gaan kapot, mooie huizen komen voorbij. Een APK of je nog op schema ligt of berekenen wat de consequenties zijn van het kopen van je nieuwe huis. Een planning heeft onderhoud nodig.

Gezonde financiën

Net als je gezondheid zijn je financiën ook een belangrijk onderdeel van je leven. Het heeft regelmatig aandacht nodig en als je dit doet kan het je leven beter maken. Zowel doordat je het goed geregeld hebt bij bijvoorbeeld scheiding, overlijden of arbeidsongeschiktheid. Maar ook door vermogen op te bouwen en je geld aan het werk zetten, zodat je je dromen kan waarmaken. Geld alleen gaat je niet gelukkig maken, maar waar je het voor gebruikt wel.

Minder lastige keuzes door spreiding

lastige keuzes

Nieuwe wetgeving

De recente wijzigingen in de belastingwetgeving maken duidelijk dat spreiding belangrijk is. Wij hebben ons geld verspreid over verschillende soorten assets (bezittingen). Ik had het mij nog niet goed gerealiseerd, maar een hoop mensen hebben last van de onduidelijkheid van de belastingwetgeving. Een lezer van mijn blog wees mij daarop. Hij was druk aan het bepalen wat nu eigenlijk slim is. Zit met z’n geld in vastgoed en was verschillende scenario’s aan het doorrekenen. Wat gaat er allemaal gebeuren en waar gaat het naar toe? Geen idee en het niet weten maakt mij niet uit. Ons inkomen en vermogen wordt belast. Het ene wat meer en het andere wat minder. Ik heb weinig invloed op de belastingwetgeving en het is fijn dat ik er dan ook minder afhankelijk van ben.

Aflossing schuld

De enige wijziging die wij hebben doorgevoerd, naar aanleiding van de laatste belastingregels, is het aflossen van de lening voor de recreatiewoning vanuit mijn stamrecht bv. Het hebben van een schuld op vastgoed wordt zwaarder belast. Het schuldbedrag is niet meer volledig aftrekbaar en daardoor minder gunstig. Door de aflossing betalen we meer belasting, maar dit wordt gecompenseerd doordat we geen rente meer betalen. Het huisje is hierdoor meer winstgevend geworden. Dat vindt mijn partner fijn, want het geld komt op zijn rekening.

Eenduidiger

Het gebruikte spaargeld voor de aflossing zou anders belast worden als spaargeld in box 3. Dit zou beter zijn dan de investering nu als belegging in het huisje. Spaargeld wordt minder belast dan investeringen. Het spaargeld gebruikt voor de aflossing is nu van box 3 naar box 2 verhuisd, een broekzak-vestzak-verhuizing. In box 2, mijn stamrecht bv, maken we nu minder winst en betaal ik hier dus minder belasting. Dit komt doordat de rente van de lening van het huisje meer was dan de rente die ik nu hiervoor ontvang op mijn zakelijke spaarrekening. Het is in ieder geval geld uit een ander zijn broekzak. Of dit allemaal opweegt tegen de hogere belasting van onze recreatiewoning, weet ik niet. De aflossing zorgt in ieder geval voor eenduidigere en overzichtelijke administraties.

Geen wijzigingen

Op de stamrecht verplichting na betalen we over het geheel belasting. Over spaargeld wat minder nu, over vastgoed en beleggingen wat meer. Besluiten om nu alles te verkopen en in spaargeld weg te zetten voelt niet goed. Voor je het weet hebben we weer nieuwe regels en is het slimmer om weer vastgoed te hebben. Het is onduidelijk waar het naar toe gaat en daarbij ook geen idee hoelang deze wetgeving blijft gelden.

Gemiddeld best goed

Dit betekent dat we eigenlijk nooit de beste strategie voor de belasting volgen, maar hopelijk doen we het gemiddeld niet slecht. Zorgen dat je geld goed verdeeld is over verschillende bezittingen zorgt bij ons voor rust. We hoeven geen lastige keuzes te maken. De ene keer betalen we meer belasting en de volgende keer hebben we geluk en betalen we minder. Als je kijkt naar de belasting betaling op inkomen in box 1, dan doen we het nog steeds erg goed. Inkomen uit werk wordt aanzienlijk meer belast dan inkomen uit vermogen.

Bezittingen zonder schuld

Al onze bezittingen zijn eigen. Op onze eigen woning na hebben wij geen schulden. Dat maakt het allemaal natuurlijk wel makkelijker. Als de assets, zonder rekening te houden met belastingen, winst maken dan gaat het goed. De belastingen verrekenen wij niet per investering, maar deze nemen we gewoon in zijn geheel. Verdelen over de verschillende assets is niet makkelijk. Onderlinge verbindingen tussen verschillende assets maken het lastig, zie mijn recreatiewoning en stamrecht bv. Het totale rendement op ons vermogen zorgt ervoor dat er genoeg geld binnenkomt. Na belasting blijft er voldoende voor ons over om van te leven. Ik ben wel benieuwd of het gaat lukken om het werkelijke rendement te gaan belasten. Volgens mij best een uitdaging.

Winstgevend niet de beste keuze

Onze manier is bedrijfseconomisch gezien niet de meest winstgevende, maar wel het meest winstgevend voor het gewone leven. Weinig stress, weinig werk en gewoon go with the flow. Wilde ik ons spaargeld graag investeren in vastgoed, dan is nu niet het juiste moment. Stijgende vastgoedprijzen, geld lenen is duurder geworden en meer belasting betalen. Moeilijk om hier een goed rendement mee te maken. Geen nieuw vastgoed voor nu, maar wel zorgen voor meer geld op de spaarrekening. Voor je het weet is er weer een andere regering met andere regels en stort de huizenmarkt in. Op dat moment heb ik hopelijk voldoende spaargeld voor een nieuw vastgoedobject en kan ik van mijn stamrecht bv nog wat geld lenen. Aankijken wat er gebeurt en langzaam meebewegen. Belasting betalen is een gegeven, maar het is een slechte raadgever bij het doen van investeringen op de lange termijn.

Daag jezelf uit, verhoog je spaarpercentage

spaarpercentage

Spaarpercentage is belangrijk

Toen wij nog aan het werken waren heb ik mij niet echt bewust beziggehouden met het spaarpercentage van ons inkomen. Achteraf bezien spaarden wij ongeveer 30% van ons inkomen. Het is belangrijk om het percentage in de gaten te houden. Dit wordt duidelijk als je naar de grenzen van het spaarpercentage kijkt. Maak jij je volledig inkomen iedere maand op en spaar je dus 0%, dan bouw je geen buffers op, laat staan vermogen. Je werkinkomen is volledig nodig om iedere maand rond te komen. Neem je het andere uiterste dan heb je je inkomen niet nodig om van te leven, dan spaar je 100% en ben je financieel vrij. Het spaarpercentage bepaalt het moment van financieel vrij worden: nooit of ooit.

Starten met sparen

Of je nu financieel vrij wilt worden of niet is eigenlijk niet zo belangrijk. Wat wel belangrijk is, is dat je niet volledig afhankelijk bent of blijft van je werkinkomen. Of erger nog, dat je inkomen niet voldoende is om van rond te komen. Het is heel simpel om dit te veranderen en dat is te starten met een percentage van je inkomen te gaan sparen. En dan niet het sparen om uitgesteld te kunnen consumeren. Dus niet het geld gebruiken voor een kapotte wasmachine, een nieuwe auto of de komende vakantie, maar echt spaargeld wegzetten waar je vanaf blijft. Dat spaargeld moet als een van de eerste na het storten van je salaris van je rekening gehaald worden. Want wie leeft er nou niet naar de hoeveelheid geld die op de lopende betaalrekening staat?

Spaarpercentage in stand houden

In de loop van de jaren verandert je inkomen, maar ook je uitgaven. Het is belangrijk om dan je spaarpercentage in stand te houden. Als je niet meer gaat sparen bij een hoger inkomen, neemt je spaarpercentage af. Ik heb hier ongemerkt altijd voor gezorgd dat dat niet gebeurde. Bij een salarisverhoging ben ik altijd minimaal de helft van mijn verhoging ook weer gaan sparen. Hierdoor nam het spaarpercentage niet af, maar nam het soms zelf toe.

Spaargeld investeren

De rente op het spaargeld is wel aan het toenemen, maar is nog steeds niet erg hoog. Wil je niet afhankelijk blijven van je werkinkomen, dan is het nodig om je geld voor je aan het werk te zetten. Ik investeer het in dividendaandelen en herbeleg het dividend, zodat ook dit geld weer aan het werk voor mij gaat. Je kan ook je geld in een ETF beleggen, zoals ze in de fire-movement doen en gebruik maken van de groei van de economie. Het gaat erom dat je je geld investeert en dat je er verder voorlopig niet meer naar omkijkt. De tijd moet zijn werk gaan doen.

Vroeg beginnen

Iedereen kan starten met sparen, maar ben je een starter op de arbeidsmarkt dan is het het makkelijkst om dit gelijk vanaf het begin te gaan doen. Ga een bepaald percentage van je inkomen sparen. Het is zoveel makkelijker om daar vroeg mee te beginnen en je het spaargedrag aan te leren zodat een gewoonte wordt. Begin met een iets hoger, uitdagend percentage van je startinkomen. Gelijk vanaf het begin al doen alsof je het geld niet hebt. Mocht het eerste percentage te ambitieus zijn, pas het dan een klein beetje aan. Ontvang je een salarisverhoging ga dan de helft van de verhoging extra sparen. Ook dit geld had je niet en ga je dus ook niet missen.

Extra doel

Door te sparen en je geld voor je aan het werk te zetten bouw je  je buffers en vermogen op. Dit geeft een extra betekenis aan je werk. Je bent niet alleen meer aan het werk om in leven te blijven, maar je bouwt ook aan je eigen Gijs Gans, je wordt meer waard. Ik kan je vertellen dat dit een fijn gevoel is om te ervaren. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om inkomen vanuit je eigen vermogen te krijgen en maakt het je minder afhankelijk van je baan.

Groeiend spaarpercentage

De uitdaging zit hem om je spaarpercentage zo hoog mogelijk te maken. Op deze manier word je sneller minder afhankelijk van je inkomen. Dit werkt aan twee kanten. Je hebt meer spaargeld dat je aan het werk kan zetten, maar daarbij leer je ook van minder geld rond te komen. Voor je het weet bestaat de mogelijkheid om minder te gaan werken of om je pensioen wat eerder te laten ingaan. Zorg voor een toenemend spaarpercentage.

Waarom dividendaandelen kopen in plaats van schoenen?

Dividendaandelen als impulsaankoop

Geld uitgeven hoeven we niet te leren, dat doen we, op een paar uitzonderingen na, allemaal gemakkelijk. Geld alleen besteden aan zaken die je echt nodig hebt wordt ons moeilijk gemaakt. Verleidingen zijn overal en niet alles wat we kopen hebben we daadwerkelijk nodig, of erger nog zijn we blij mee. Het is jammer dat veel dingen waar we niet echt blij van worden, juist zo eenvoudig aan te komen is. De artikelen die gevoelig zijn voor impulsaankopen weten ze in de winkel goed neer te zetten en met korting en op=op ga je makkelijk voor de bijl.

De aankopen die je op deze manier doet zijn eigenlijk weggegooid geld en dat is zonde. Het zijn aankopen die geld kosten, hopelijk kortstondig blijdschap opleveren en zeker geen geld opleveren. Over het waarom je geen geld uit moet geven aan zaken die geld kosten heb ik mijn blog ‘Wel een auto kopen, maar geen risico willen lopen met aandelen’ geschreven. Het zou veel beter zijn als je dividendaandelen als impulsaankoop zou doen. Misschien daalt de waarde ervan net als de impulsaankoop, maar het levert in ieder geval nog geld op. Ook verdwijnt het niet op de alsmaar groter wordende vuilnisbelt. Jammer dat ze niet bij de Action in het schap liggen, dan zijn ze voor een breder publiek makkelijker bereikbaar.

Hieronder volgen 5 redenen waarom je dividendaandelen wilt aanschaffen. In mijn volgende ‘aan-de-slag’ blog zal ik de instructie schrijven voor het aankopen van een ETF (Exchange Traded Fund) met een behoorlijk dividendrendement. Met het aankoopbedrag van een paar schoenen kan je dan ervaren wat dividend voor jou kan betekenen. En van schoenen hebben we vaak genoeg voldoende paren in de kast staan. Door te kiezen voor een ETF koop je van meerdere bedrijven een stukje aandeel en op deze manier loop je minder risico op je geld kwijtraken dan bij het kopen van aandelen in 1 bedrijf.

Waarom ben je op termijn blijer met dividendaandelen dan met een willekeurige impulsaankoop?

1 Het levert geld op in plaats van dat het geld kost

We zijn gewend om spullen te kopen die we gebruiken. Deze spullen kosten geld bij aanschaf, maar vaak ook nog in het gebruik ervan. Ze hebben onderhoud nodig of gaan kapot. Zo’n impulsaankoop zorgt ervoor dat je op een later moment weer geld uit je portemonnee haalt. Denk bij schoenen aan schoensmeer, spuitbussen tegen de regen, veters en verzolen.

Door het aankopen van een dividendaandeel doe je een aankoop waar ook gebruikskosten aan vastzitten. Deze zijn minimaal en worden verrekend in de koersprijs. Het haalt geen extra geld uit je portemonnee. Bij een aandeel ervaar je niet direct lol van de aankoop, maar het zorgt wel dat er periodiek geld binnenkomt in plaats van dat er geld uit gaat.

2 Het gaat steeds beter voor je werken

Eenmaal gekocht blijf het voor je werken daar hoef je helemaal niets voor te doen. Het is net als geld op je spaarrekening. Het staat er en afhankelijk van je bank wordt de rente periodiek bijgeschreven. De rente is nu niet zoveel en daarom is het slimmer om het in dividendaandelen te investeren. Het principe werkt hetzelfde.

Laat je de rente op je bankrekening staan, dan ga je over dat bedrag ook rente ontvangen. Wil je ditzelfde effect bij aandelen, dan zal je van het ontvangen dividend aandelen moeten bijkopen. Als je dit doet dan wordt je investering steeds groter en gaat je geld steeds beter voor je werken.

3 Op de lange termijn wordt het meer waard

Als het goed is dan kan je een tijd met een paar schoenen doen, maar het moment komt dat ze afgedragen zijn en niets meer waard zijn. Ook aandelen kunnen minder waard worden. Dit heeft niet direct consequenties voor het dividend. De waarde van aandelen is afhankelijk van het resultaat van het bedrijf, maar wordt ook voor een groot deel bepaald door sentiment in de wereld. Wordt een aandeel minder waard dan hoeft dat niets te zeggen over het betreffende bedrijf. Zolang het bedrijf goed blijft draaien, zullen ze gewoon dividend uitkeren.

In tegenstelling tot schoenen kunnen aandelen meer waard worden. Op lange termijn wordt er vanuit gegaan dat koersen zullen blijven stijgen. We hebben last van beurscrashes, maar de ervaring leert dat we daar weer boven op komen. Behandel het net als je schoenen. Houd het aandeel gewoon aan en geniet van je dividend. Koerswinst of –verlies doet er niet toe, we verkopen het aandeel toch niet.

4 Je risico wordt minder

Je kan je geld kwijtraken als de beurs instort. Maar je raakt zo vaak geld kwijt. Je stopt geld in een verzekering, omdat je een risico loopt dat er iets ergs gebeurd waarvan je de kosten niet kunt betalen. Veel verzekeringen zijn gelukkig overbodig. Je hebt er geen gebruik van gemaakt en dat betekent dat de verzekeringsmaatschappij het geld mag houden.

We kopen auto’s en als we de garage uitrijden dan is de auto al minder waard geworden. We kopen kleding waar we niet blij mee zijn en verkopen het met verlies door op Marktplaats. We gooien eten weg, omdat we teveel ingekocht hebben. Geld verdwijnt overal, maar op de beurs willen we geen risico lopen.

Natuurlijk kan je op de beurs ook geld kwijtraken. Van het geld dat je in dividendaandelen stopt krijg je periodiek een gedeelte van terug. Je zou het dus zo kunnen zien dat je met iedere dividenduitkering een gedeelte van je inleg terugverdient. Op deze manier loop je steeds minder risico op het kwijtraken van je geld.

5 Het plezier ervan neemt toe

Met de meeste aankopen zijn we in het begin blij, maar naarmate de tijd vordert wordt het ouder en gaat het kapot. Er komt een tijd dat je er klaar mee bent en dat het op de tweedehandsmarkt verdwijnt of erger nog in de vuilnisbak. Bij aandelen wordt het alleen maar beter. De meeste bedrijven verhogen regelmatig hun dividenduitkering en in plaats van dat je minder krijg, ga je dus steeds meer ontvangen.

Hulp bij de eerste aankoop

De voordelen zijn duidelijk, dus nu ervoor zorgen dat je het ook daadwerkelijk gaat ervaren. Laat mij je helpen met je eerste aankoop. Onbekend maakt onbemind en daarbij heb je waarschijnlijk te weinig ervaring met aandelen kopen op de beurs. De drempel is op deze manier heel hoog. Lees hierover ook mijn blog ‘Laagdrempelig‘. Ik zal je helpen om het zo simpel mogelijk te maken. Een stap-voor-stap instructie om een ETF te kopen. Zelf gaan ervaren wat dividend voor je kan doen. Zo gemakkelijk als een impulsaankoop in de winkel wordt het niet, maar als je eenmaal de eerste gekocht heb, dan gaan vervolgaankopen een stuk makkelijker. Houd mijn volgende blog in de gaten.

Eindigheid

Eindigheid

Geniet nu

Een veel gehoord excuus om niet te sparen voor later, is dat men nu leeft. We worden misschien wel niet eens 65 jaar. Waarom zou ik gaan sparen voor mijn pensioen, wie dan leeft wie dan zorgt. Ik vind dit een moeilijk issue want natuurlijk zit er ook een kern van waarheid in. Het is best zuur als je heel je leven geld opzij gezet hebt en op het moment dat je er van kan gaan genieten het leven ineens over is. Of het kan zelfs nog erger, dat je het moment van genieten niet eens bereikt. Had er nu maar eerder van genoten. Op het moment hoor ik teveel verhalen waar dit daadwerkelijk ook op gaat.

Lastige overheid

Daarnaast helpt de overheid ook niet mee. Als jij altijd netjes voor jezelf gezorgd hebt en niet al je geld opgemaakt hebt aan spullen, kleding, vakanties, uit eten enzovoort, bestaat de kans dat je nu een grotere eigen bijdrage dan je buurman moet leveren aan bijvoorbeeld de zorginstelling waarin je terecht komt. En dit zal de komende jaren niet anders worden. De overheid heeft geld nodig en van een kale kip kan je niet plukken.

Voor jezelf zorgen

Allemaal zaken die niet meewerken aan het motiveren van mensen om meer geld te gaan sparen voor later. Maar stel je toch voor dat je wel de pensioengerechtigde leeftijd bereikt. Wat is het dan leuk om ook iets te besteden te hebben zodat je ook echt van je pensioen kan genieten. En als we toch zelf moeten gaan betalen voor de zorg, dan is het toch prettiger dat je de vrijheid hebt om zelf keuzes te maken. Toch wel mooi dat je dan de mogelijkheid hebt om in een kleinschalige omgeving luxe zorg te regelen. Er zullen ongetwijfeld commerciële instellingen komen die dit gat in de markt gaan vullen.

Pensioen opbouwen

Voor de jeugd die nu start met werken is het nog een heel ander verhaal. Zij moeten nu echt al gaan sparen voor hun pensioen. En niet alleen via het pensioenfonds van de werkgever maar ook gewoon voor zichzelf. De kans dat zij pas op 70-jarige leeftijd recht krijgen op AOW is erg groot en of er dan nog voldoende geld in de pensioenpotten zit, is ook maar de vraag. Ik zou hiervan niet afhankelijk willen zijn. De vraag is ook of de pensioenleeftijd niet nog hoger komt te liggen en de vraag is hoelang je nog de tijd hebt om echt te genieten. Als je zelf je pensioenleeftijd en de hoogte van je pensioen wilt bepalen dan zal je nu al aan de slag moeten. Nu geld wegzetten waar je later dan misschien van kan genieten. Ik denk niet dat er al veel jongeren bezig zijn met stoppen met werken.

Als jij het niet doet…

Vertrouwen hebben in de overheid en 40 jaar bij dezelfde werkgever werken, is echt verleden tijd. Pensioenbreuken zijn meer gemeengoed en de steeds groter wordende groep ZZP’ers bouwen niet eens pensioen op. Ik ben ervoor dat we zelf ons pensioen gaan opbouwen. Maar geld apart zetten voor je pensioen vereist dat je daar dan wel heel lang vanaf moet kunnen blijven. Dit zal het makkelijkste gaan als je ziet dat dit geld voor je gaat werken. Het om zeep helpen van een inkomstenbron waaruit je iedere maand geld krijgt waarvoor je niets hebt hoeven doen, is volgens mij minder makkelijk dan het aanbreken van je spaarrekening. Je moet er alleen wel op die manier naar leren kijken.

Oud worden

Eén ding is zeker, ons leven hier op aarde is eindig maar een groot deel van ons weet gelukkig nog niet wanneer dat is. Ze zeggen altijd dat je moet leven alsof het je laatste dag is, maar dat vind ik persoonlijk wel heel vermoeiend. Want mijn laatste dag op de bank hangen voor de tv, is niet echt een goede invulling. Maar het maakt me soms wel heel gelukkig en het hoort er wat mij betreft ook gewoon bij. Ik ga er vanuit dat ik toch minimaal 80 jaar word en dat ik ook voldoende gezond en fit ben om leuke dingen te ondernemen. Daar doe ik in ieder geval mijn best voor.

Balans zoeken

Dus maak ik nog steeds de keuze tussen lol nu en lol later om zo toch mijn gans met de gouden eieren vet te blijven mesten. We zien het niet echt als een pensioenopbouw maar in wezen is het dat wel. Want ook nadat we met pensioen zijn gegaan, wanneer en hoelang dat ook mag zijn, blijft mijn gans gouden eieren geven waar we goed van kunnen leven.

Onze elektrische auto

elektrische auto

Eindelijk elektrisch

Een jaar geleden hebben wij een elektrische auto gekocht. Een dure hobby aangezien er tweedehands nog niet zoveel op de markt is. We hadden nog een auto in te ruilen en dat maakte de aankoop een stuk draaglijker, maar al met al kost het een hoop geld. We wilden nu in ieder geval een volledig elektrische auto, want we hadden al ervaring met een hybride. Daarbij hadden wij niet het gevoel dat we veel elektrisch reden.

Duurzaam

Onze benzineauto ging gebreken vertonen en daar houden wij niet van. Daarbij was het ook een grote auto, die we niet echt meer nodig hadden. De vraag is achteraf of we zo’n grote eigenlijk ooit nodig hebben gehad. Mijn partner vindt een auto wel belangrijk, maar mij kan het eigenlijk niet zoveel boeien. Graag wel een auto die het doet, zonder problemen. En als je nu een auto koopt dan gaan we voor duurzaam.

Kiezen valt niet mee

Mijn eisen doorgegeven en mijn partner is op zoek gegaan. Mijn eisen waren zwart, niet te groot, volledig elektrisch, stoelverwarming en een behoorlijke actieradius. Ik ben ook nog een paar keer mee geweest naar dealers, maar daar word ik echt niet blij van. Mijn partner heeft de auto dus gekocht en is er blij mee en ik ook.

Geen belasting

Een mooie bijkomstigheid van een elektrische auto is dat we vooralsnog geen wegenbelasting betalen. Daarbij hebben we vorig jaar een goed half jaar op de boot in Bruinisse geleefd. De auto opladen kon daar gratis. Het onderhoud van de auto is veel minder, want we missen een verbrandingsmotor. Daarbij gingen de benzineprijzen ook nog enorm de lucht in. Een beter moment om een elektrische auto te kopen was er niet.

Opladen aan huis

Wij hebben het geluk dat we onze auto naast ons huis kunnen parkeren. Opladen kunnen we dus nu vanaf onze oplaadpaal. Voordat dit mogelijk was waren we wel een paar maanden verder. Bij ons in de nieuwbouwwijk zijn er 4 elektrische laadpalen. In het begin was daar altijd plek, maar er kwamen meer bewoners en ook meer elektrische auto’s. Soms moest ik voor het laden van de auto een kwartier lopen. Niet erg handig en word je snel zat. Zeker ’s avonds laat.

Zonnepanelen

Komende maand komen hopelijk de zonnepanelen en ook de zon en kunnen we weer goedkoop rijden. Niet dat we heel veel rijden als we thuis of op de boot zijn. Afgelopen jaar regelmatig naar mijn schoonvader gereden en mijn partner gaat, zolang het weer nog niet meewerkt, met de auto naar de sportschool.

Wennen

De eerste keren vond ik het elektrisch rijden best spannend. Ik ben ook gelijk naar Amerongen heen en terug gereden, zonder opladen. Ineens ga je je afvragen of je wel of niet de verwarming aan kan zetten als de batterij leegraakt. Best spannend of je het dan gaat redden. Afgelopen maand zijn we met de auto naar Sevilla gereden, dat is ook best een uitdaging. In Nederland zijn er veel laadstations, maar in België een stuk minder. Zeker langs de autowegen. Het kan dan zomaar zijn dat de laadpaal op het terrein bij een supermarkt staat en dat deze gesloten is.

Onderweg goed plannen

Na de eerste ervaringen hebben we besloten na ongeveer 200 km aan de stekker te gaan, zodat we altijd nog tussen de 20% en 30% vol zaten. Mocht de gekozen laadpaal het dan niet doen, of konden we via een app of website niet betalen, of stond de paal achter slot en grendel, dan konden we altijd verder zoeken. Neemt niet weg dat ik van de minimaal 20 keer laden het zeker 5 keer best heel spannend heb gevonden. Een nieuwe ervaring. Aangezien we veel werkzaamheden voor nieuwe laadpalen hebben gezien, zeker in Frankrijk, maar ook in Spanje, denk ik dat het iedere maand beter te doen wordt.

Best duur

Nu stonden we vaak alleen bij een laadpaal en een hele enkele keer met nog een andere auto. Het probleem of hij werkt zal in de toekomst gaan veranderen in meer een probleem dat er veel meer auto’s zijn die de paal willen gebruiken. Dus je wachttijd zal niet alleen afhangen van hoe lang het duurt om op te laden maar ook hoe snel er een plek vrijkomt. Het (snel)laden koste ons tussen 45 en 75 minuten, maar de kosten varieerden behoorlijk en waren soms best hoog (tussen de 0,40 en 1,06 per kWh). Ze komen een eind in de buurt van benzinekosten.

Relaxed reizen

Met de benzineauto vond ik het rijden altijd een heel gejakker. Nu reden we om de beurt zo’n 200 km en hadden dan een eet-, drink-, wandel en plas-pauze. Je bent op deze manier niet in 10 uur in Oostenrijk, maar het voelde heel relaxed. Op reis met een elektrische auto, een heel avontuur.

Depositocontracten, de cash carrousel werkt

Opbouwen cash carrousel

Meer dan een jaar geleden ben ik gestart met het opbouwen van een cash carrousel. Ik heb hierover geschreven in mijn blog De cash carrousel van Selmar. Wij leven van inkomen dat we ontvangen vanuit huurinkomsten en uit onze dividendportefeuille. Om eventuele crisissen te overleven houden wij ook een zekerheidsbuffer achter de hand. We hebben er nog geen gebruik van hoeven te maken, maar het geeft een goed gevoel om hem te hebben.

Zekerheidsbuffer

Onze zekerheidsbuffer hebben we gecreëerd om tegenvallers in ons inkomen op te kunnen vangen. De corona crisis had zomaar veel langer kunnen duren en hierdoor veel meer effect kunnen hebben op onze inkomsten. Om dan geen aandelen te moeten verkopen houden wij een buffer achter de hand. Deze buffer moet direct opneembaar zijn en is dus liquide. Met de huidige rente levert dit geen inkomen op en erger nog, door de inflatie wordt de buffer steeds minder waard.

Depositocontracten

Om nog iets rente te ontvangen en ervoor te zorgen dat we niet hoeven te betalen voor het stallen van ons geld zijn we ons geld via depositocontracten bij Bigbank gaan plaatsen. Afgelopen jaar hebben we iedere maand €2.000 van onze buffer in een depositocontract van een jaar gestort. Voldoende geld om, zeker nu, een maand te overbruggen. Hiervoor kregen we in de slechtste maanden 0,4% rente.

Een jaar verder

Afgelopen januari verliep het eerste contract en hebben we weer een nieuw contract van een jaar geopend. Het bedrag en de ontvangen rente hebben we hierin gestort en nog een extra €2.000. Volgend jaar januari komt er dus iedere maand €4.000 vrij en mocht het nodig zijn dan kunnen we hiervan geld consumeren. Is het niet nodig dan openen we weer een nieuw depositocontract van een jaar. We storten dan wel de rente door in het nieuwe contract, maar zullen de buffer niet nog groter maken.

Overdracht

Ik denk dat ik toch een soort boekhouder ben, want ik vind het leuk om zo’n systeem op te bouwen. Het eerste jaar heb ik ervoor gezorgd dat alle depositocontracten geopend werden. Aangezien ik dat op mijn partner zijn naam heb gedaan ontvangt hij de emails van het aflopen van de contracten en de vraag wat ermee te doen. Het fijne is dat hij zich er nu mee bezig houdt en het ook leuk vindt.

Start ook met depositocontracten

Aangezien de rente weer aan het stijgen is, sluiten we nu contracten af met 0,9% rente. Iedere maand komt er weer een contract vrij en kan je deze weer afsluiten met de hogere rente nu. Ontvingen we voor de eerste contracten €8 rente, voor de nieuwe contracten is dat nu €36. Het principe werkt, je hoeft er niet over na te denken en het gevoel is beter dan dat je geld alleen op een spaarrekening staat. Ik raad aan om allemaal je eigen carrousel te bouwen.

Het gaat om de juiste mensen vinden

Huis gekocht

Begin maart hebben we toch weer een huis gekocht in Numansdorp. Het steeds weer administratief verhuizen is een gedoe en als je toch spullen wilt opslaan dan is het handiger als je er ook gebruik van kunt maken. Een basisstation in Numansdorp is handig en leuk voor ons en de seniorenwoning in de nieuwe wijk die ze gaan maken is ons op het lijf geschreven. Het huis was zo gekocht, maar de hypotheek regelen had meer voeten in aarde.

Geen loonstrook   

Aangezien we leven van ons passieve inkomen ontvangen wij het meeste inkomen in box 3. Helaas maakt dit het leven voor het krijgen van een hypotheek een stuk lastiger. Na de eerste online-gesprekken gevoerd te hebben met de verschillende banken was het duidelijk dat de huurinkomsten van een recreatiewoning maar gedeeltelijk of zelfs helemaal niet meetellen voor het bepalen van de hoogte van de maximale hypotheek. Is het een woning die je het hele jaar aan 1 persoon verhuurt dan zien ze het hele huurbedrag wel als inkomen. Dividendinkomsten is wel inkomen, maar wordt ook maar gedeeltelijk meegenomen. Dat wij al 10 jaar een steeds hoger inkomen hieruit ontvangen telt niet mee. En helaas mijn afroepcontract bij de bakker is geen vast contract.

Gedeeltelijke hypotheek

Voor een gedeelte van de aankoopsom van de woning konden we wel een hypotheek krijgen, maar we wilden graag zoveel mogelijk lenen. Met de lage rente en de hoge kans op inflatie is het hebben van een schuld in het kader van vermogensopbouw belangrijk. Goedkoop geld om te herinvesteren en de schuld wordt snel steeds minder waard. Op zoek dus naar iemand die ons verder kan helpen.

Hulp gezocht

De tussenpersoon die ons geholpen heeft bij onze vorige hypotheek wilde of kon ons niet helpen. Hij werkt voor een bepaalde vastgoedpartij en mag alleen hypotheken verstrekken aan kopers van nieuwbouwprojecten van deze vastgoedpartij. Helaas, maar hij adviseerde ons wel een andere adviseur waar een gedeelte van zijn klanten naartoe is gegaan. Vanuit de FFP ook de nodige adviseurs gesproken, maar velen zagen beren op de weg. Na online een goed gesprek te hebben gehad met de door onze vorige tussenpersoon geadviseerde adviseur, besloten we om met hem in zee te gaan. Hij zag meerdere mogelijkheden en vond het een mooie uitdaging. Waren we er maar niet aan begonnen.

Aan het lijntje gehouden

Eind maart het contract met hem getekend en gelijk daarna hebben we alle benodigde documenten ge-upload in zijn systeem. Nadat dit gedaan was begon het wachten. Op eigen initiatief een afspraak geïnitieerd. Eind april zijn we bij hem op kantoor geweest. Bij verschillende partijen had hij zijn best voor ons gedaan, maar ook nee als antwoord gekregen. Hij had wel bij een partij een bevestiging op mail gekregen voor een bepaald bedrag, maar dit was nog minder dan dat wij zelf voor elkaar hadden gekregen. Al met al, lang gesprek over koetjes en kalfjes en weinig resultaat. Maar hij ging zijn best doen en had nog goede hoop bij een partij. En toen werd het stil.

Contactmomenten

Na verschillende mailtjes, appjes en belletjes van mijn kant, dat als hij niet meer zag zitten of als het niet lukte, wij dat ook willen horen. Zelfs nog op de fiets langs geweest, maar geen concreet resultaat. Totdat hij eind juli op vakantie ging en meldde dat de enige mogelijke financierder het ook niet zag zitten. Half augustus was hij terug en wilde hij verder met ons kijken wat de mogelijkheden waren als we op ons verhuurvastgoed een hypotheek zouden nemen. Dat was niet waarvoor wij hem in handen hadden genomen en dat hadden we ook aangegeven.

Zelf heft in handen

Aangezien we nu al ruim 4 maanden bezig waren besloten we de Rabobank nog maar te contacten. Het is onze huisbankier en de eerste adviseur had ons in een online-gesprek €200.000 financiering aangeboden. Met de online-gesprekken was ik wel een beetje klaar. Het is zo klinisch en er zit zo weinig koetjes en kalfjes omheen. Je leert mensen niet echt kennen en wij hadden het juist nodig dat ze ons wel leerden kennen. Ik denk dat we onze financiële zaken goed op orde hebben en hierdoor betrouwbaar en kredietwaardig zijn. Via een online-gesprek is het lastig kennismaken.

Wat een verademing

Soms heb je dan toch mazzel in je leven. Het was wel mogelijk om een gesprek op kantoor te krijgen, maar nog niet iedere adviseur deed dit. We kregen hierdoor een andere adviseur dan bij ons eerste gesprek. Een ondernemersadviseur die ook financieel planner was. Hij snapte alles en wij hoefden hem niets uit te leggen. In drie kwartier gaf hij aan dat het een rare situatie was. Als financieel planner moest hij ons een hypotheek adviseren, maar zijn bank ging hem ons volgens de standaard regelgeving niet geven. Hij dacht dat hij het wel voor elkaar kon krijgen, maar mochten hem er niet op vastpinnen. Het verliep niet via het standaard proces, maar hij zou een aanvraag met aanbeveling voor ons doen bij het hoofdkantoor.

Lang verhaal kort

Wij hebben in 2 weken tijd alle documenten en vragen van hem en het hoofdkantoor beantwoord. Inclusief een huishoudboekje van het Nibud ingevuld en na 3 weken hadden we de volledige hypotheek in handen. Onze houd-ons-aan-het-lijntje adviseur kwam terug van vakantie en vond dat hij nog wel beloond moest worden voor het werk dat hij allemaal voor ons gedaan had. Na wat heen en weer mailen (en ja, toen reageerde hij wel) hebben wij iets betaald, maar ik weet niet waarvoor. Ik heb niet de indruk dat hij zich erg voor ons heeft ingespannen. En bij de meeste adviseurs geldt ‘no cure, no pay’. Dat zou, om met zijn woorden te spreken, een stuk chiquer zijn geweest.

Volop vermogen, maar niet kredietwaardig

Kredietwaardig

Passend huis gevonden

In Numansdorp gaat er een nieuwe wijk gebouwd worden. We hebben ons ingeschreven voor een seniorenwoning en deze is aan ons toegewezen. Over een kleine 2 jaar hebben we weer een eigen dak boven ons hoofd. Een hoekwoning met een badkamer beneden, maar de slaapkamer boven. Voor ons is het belangrijk dat het klein is en weinig onderhoud vergt. De badkamer had voor ons ook boven gemogen, maar we denken dat het voor de toekomst toegevoegde waarde heeft dat de badkamer beneden is. Een plaats voor een bed beneden kan zo geregeld worden.

Duur huis

De prijzen van huizen deze tijd zijn hoog en dat geldt ook voor dit huis. Het voelt wel een beetje zuur, want voor een seniorenhuis betaal je nog meer per m2 dan voor de andere huizen in de wijk. We nemen het voor lief. Voor ons is het een passend huis en we zijn blij met het feit dat het nieuwbouw is en dat het voldoet aan de duurzame eisen van deze tijd. Gasloos en zonnepanelen op het dak. Nieuwbouw heeft ook het voordeel dat we geen 8% overdrachtsbelasting hoeven te betalen. Best een goede slok op een borrel.

Weer verhuizen

Onze huidige hospita heeft een huis gekocht in Amsterdam, dus voor komende winter zullen we op zoek moeten naar een nieuw onderkomen. Een nomade zijn met geen vaste woon- en verblijfplaats is best veel werk. Los van het fysiek verhuizen moet je ook administratief verhuizen en spullen opslaan. Een eigen huis maakt het leven makkelijker. De reden waarom we het huis in Numansdorp gekocht hebben. Een vast administratief woonadres en een plek voor mijn spullen. Naast minder werk zorgt het ook voor rust in mijn hoofd.

Kopen met hypotheek

Aangezien het een eigen huis voor ons gaat worden, dacht ik dat het slim zou zijn om ook gebruik te gaan maken van goedkoop geld. Ik wil graag een hypotheek op mijn huis. Voordeel van de renteaftrek hebben we niet, maar geld lenen tegen 1,5% voelt bijna als gratis. Het geld van ons verkochte huis staat nog op een spaarrekening, dus mocht het nodig zijn kunnen we contant afrekenen. In het kader van financiële planning en spreiding lijkt het mij dat het voor ons verstandig is om ook een schuld te hebben.

Waardevermindering geld

De overheid drukt maar geld bij en dit maakt de waarde van geld steeds minder. Investeren in huizen en bedrijven is hierdoor noodzakelijk en het hebben van een schuld is in dit geval dan ook een goed bezit. Doordat geld minder waard wordt, word je schuld ook minder waard. Dit is geen vrijbrief om nu bakken met geld te gaan lenen. Je moet de rente natuurlijk kunnen betalen en in ons geval staat er meer dan genoeg eigen vermogen tegenover.

Niet kredietwaardig

Een hypotheek krijgen is makkelijk met een loonstrookje, maar deze hebben wij niet meer. Mijn loonstrook van de bakkerij telt niet echt mee. Naïef als ik was, dacht ik wel dat het mogelijk moest zijn om met ons stabiele box 3 inkomen een hypotheek te krijgen. Helaas is dit niet het geval, ze vinden ons niet kredietwaardig. Huurinkomsten willen de geldschieters nog wel gedeeltelijk meenemen, maar dividendinkomsten zijn voor de meesten niet zeker genoeg. Over ons vermogen willen ze uitgaan van 3% rendement, maar dan moeten ze nog wel kijken of onze aandelenportefeuille niet te risicovol is.

Rare wereld

Over 10 jaar gaat mijn partner met pensioen. Voor de meeste hypotheekverstrekkers is het belangrijk om te weten dat je de hypotheek, als je met pensioen gaat, ook kan blijven betalen. Je pensioeninkomen doet er in dat geval wel toe. Helaas kijken ze in onze situatie niet naar het komende pensioen. Twee loonstroken van bijna dertigers is goed voor een miljoen. Ze leggen de rode loper voor je uit, terwijl ze morgen hun baan kwijt kunnen zijn. Over kredietwaardig op lange termijn gesproken! Ben je twee vijftigers met voldoende vermogen en behoorlijk passief inkomen en zicht op nog meer inkomen op het moment dat de pensioengerechtigde leeftijd zich voordoet, dan mag je blij zijn met hoogstens 2 ton.

AFM-regelgeving

Als je je geld verdient met het verstrekken van hypotheken, dan zijn wij als klant meer dan kredietwaardig. Meer zekerheid ga je als ondernemende geldverstrekker volgens mij niet krijgen. Het huis als onderpand, voldoende passief inkomen en daarbij nog voldoende vermogen aanwezig en niet te vergeten ons komende pensioen. Een trackrecord waaruit blijkt dat wij goed met geld omgaan. Daarbij is mijn salaris van de bakkerij voldoende om de hypotheekrente te kunnen betalen. De geldverstrekkers houden zich strikt aan de regels van de AFM. Een baan zorgt voor zekerheid en vermogen niet. Daarbij als je voldoende vermogen hebt, dan kan je het volgens de AFM zelf betalen en heb je geen hypotheek nodig. Hebben wij dan geen recht op goedkoop geld? Als ik een geldverstrekker zou zijn, dan zou ik mijzelf graag als klant hebben.

Wachtwoordbeheer, heb jij het goed geregeld?

wachtwoord

Wachtwoordenbriefje

Het valt niet mee om overal een goed wachtwoord voor te verzinnen. Voordat er bij ons een poging tot inbraak werd gedaan had ik nog zo’n handig briefje met voor iedere website de gebruikersnaam en  wachtwoord erop. Niet al mijn wachtwoorden waren origineel en moeilijk te raden. Daarbij gebruikte ik vaak voor verschillende websites hetzelfde wachtwoord. Na de poging tot inbraak heb ik toen mijn briefje omgezet naar KeePass, een hele verbetering voor mijn beveiliging.

Gebruiksgemak

Het briefje was nu vervangen door een digitale tool en inbrekers konden in ieder geval het fysieke document niet meer meenemen. Bij het gebruiken van KeePass hoef je eigenlijk maar 1 wachtwoord  te onthouden en de rest is opgeslagen in de kluis. Het wachtwoord om bij KeePass in te loggen moet dan wel een goed wachtwoord zijn. Het probleem bij KeePass zit hem in het gebruiksgemak. Wil je op een willekeurige website inloggen, dan moet je KeePass openen om je gebruiksnaam en wachtwoord te achterhalen.

Teveel gedoe

Deze extra handelingen wil je dit eigenlijk niet. Dit zorgt er in ieder geval bij mij voor dat ik mijn wachtwoorden voor de verschillende websites toch makkelijk te onthouden maakte, zodat ik niet voor alles mijn KeePass nodig had. Via KeePass kan je de URL opstarten en wordt je gebruiksnaam en wachtwoord automatisch ingevuld. Dit werkt voor mij niet handig genoeg. Het opstarten van een website doe ik vanuit de browser en vanuit KeePass moest ik dan mijn gebruikersnaam en wachtwoord kopiëren.

Wachtwoordbeheer

Mijn broer kwam met de goede tip om gebruik te gaan maken van LastPass. Dit is ook een wachtwoordbeheer-tool, maar deze is volledig geïntegreerd in je browser. Op het moment dat je een website opent en voor deze website heb je een gebruikersnaam en wachtwoord opgeslagen in LastPass dan herkent hij deze en vult hij de velden alvast voor je in. Je hoeft dan alleen nog maar op de inlog button te drukken en je bent ingelogd.

Gegenereerde wachtwoorden

Dit werkt zo goed dat je de wachtwoorden nooit meer hoeft in te vullen. Dit zorgt er voor dat ik mijn wachtwoorden nu laat genereren door LastPass. Hierdoor heb ik voor de verschillende websites sterke wachtwoorden en gebruik ik niet meer dezelfde. En als je maar 1 wachtwoord hoeft te onthouden, dan kan je daar wel een moeilijke van maken. Je moet er namelijk wel voor zorgen dat het door de enige deur lastig binnenkomen is.

Overal toepasbaar

LastPass is zowel bruikbaar op mijn desktop, mijn laptop, mijn partner zijn laptop en onze mobiele telefoons. Ongelofelijk hoe handig het is dat we zonder extra moeite en slecht bijgewerkte briefjes overal kunnen inloggen op de verschillende websites zonder lastig wachtwoordbeheer. Helaas is het inloggen op apps nog onhandig en moet je hiervoor naar LastPass om de gebruikersnaam en wachtwoord te kopiëren om in te loggen. Hopelijk komt hiervoor op termijn een handige oplossing in LastPass. Misschien is deze er zelfs al, maar heb ik het nog niet gevonden.

Goed beveiligd

Wij maken gebruik van de gratis versie, maar mijn broer gaat voor de betaalde. Waarom weet ik eigenlijk niet. Misschien is deze beter beveiligd. Het blijft natuurlijk wel een oplossing die als die niet goed werkt gelijk alles bloot legt. Ik hoop dat LastPass veel moeite doet voor de beveiliging, betaalde versie of niet. Mijn wachtwoord op mijn werk is weleens door een beveiligingsbedrijf ontrafeld. Hoe ze dat doen weet ik niet, maar met mijn gegenereerde wachtwoorden voor de verschillende websites is dat in ieder geval niet meer mogelijk. Hoe goed iets beveiligd is, wordt bepaald door de zwakste schakel en dat zijn wij vaak zelf.