Berichten

Kiezen voor FIRE is een levensbepalende beslissing

levensbepalende beslissing

Goed begin is het halve werk

Sta je als starter aan het begin van je werkende carrière, dan is dit een belangrijk moment om een goede basis voor je verdere leven neer te zetten. Ga je gelijk volledig genieten van je inkomen, dan is het moeilijk om dit later aan te passen. Vanaf het begin kiezen voor een FIRE, financial independence, retire early, levensstijl is zoveel makkelijker. Doordat je nog weinig uitgaven hebt en geen dure, langlopende verplichtingen, kan je veel geld investeren. Het bereiken van financiële vrijheid ligt dan binnen handbereik. Ben je eenmaal financieel vrij en blijft je passieve inkomen groeien, dan kan je er voor kiezen om ruimer te gaan leven. Volgens mij de manier om op een gedegen manier invulling te geven aan je leven.

Aangeleerde gewoontes

Besluit je FIRE te willen worden terwijl je al de nodige verplichtingen bent aangegaan, dan is dit een stuk lastiger. Het is moeilijk om van een mooi maar erg duur huis afscheid te nemen. Je uitgavenpatroon aanpassen betekent veranderingen aanbrengen in je huidige omgeving en in je dagelijkse gewoontes. Dit veranderen is niet gemakkelijk. Het is niet in één keer iets veranderen, maar iedere dag weer de juiste keuzes maken. Oude gewoontes afleren en nieuwe gewoontes aanleren is lastig en kost tijd. Je moet echt heel graag willen. Duidelijk voor ogen hebben wat de verandering je gaat brengen en waarvoor je je al deze moeite op je hals haalt.

Gelijkgestemde partner

Overeenstemming hierover vinden met je partner is een vereiste. De aanpassingen hebben alleen kans van slagen als je beiden wilt. Ben jij druk bezig om FIRE te worden, dan is het heel vervelend als je partner het geld met bakken blijft uitgeven. Het bereiken van het doel is op deze manier niet mogelijk. Daarbij maakt het hebben van een verschillende mening over geld het moeilijk om je relatie goed te houden. Het eens zijn met je partner en samen vanaf het begin goede gewoontes aanwennen is de makkelijkste weg. Op deze manier werk je samen aan hetzelfde. Een grote verandering is niet nodig, je stuurt steeds een beetje bij.

Invloed van omgeving

Je partner overtuigen om voor FIRE te gaan is niet eenvoudig. Het vraagt om een andere manier van leven en het inleveren van status. Ga je goedkoper leven, dan zijn de consequenties zichtbaar voor de buitenwereld. En vaak niet alleen zichtbaar, maar ook merkbaar. Hoe fijn je omgeving ook is, ze zullen moeite doen om je op andere gedachten te brengen. Zij willen niet veranderen en jij, als onderdeel van hun omgeving, mag ook niet veranderen. Ben je het met je partner eens geworden, dan zal je je samen moeten wapenen tegen de mening van iedereen om je heen.

Een complete ommezwaai

Kiezen voor FIRE betekent nee zeggen tegen de consumptiemaatschappij. Een stap die wel steeds meer mensen nemen, maar bij lange na nog geen gemeengoed is. De kans dat je dus weerstand van je omgeving ondervindt is erg groot. Door marketing zijn we volledig gericht om steeds nieuwer, meer en anders te willen. Ga jij andere keuzes maken dan ben je vaak nog een uitzondering en snapt je omgeving je niet meer. Het is zelfs mogelijk dat de keuzes die je maakt wordt uitgelegd als kritiek op hun levensstijl. Je doet niet meer met alles mee en dat zien ze als een afwijzing. Je kiest anders met voor jou een goede reden, maar daar moet je stevig voor in je schoenen staan.

Levensbepalende beslissing

Het doel goed voor ogen houden en heel goed weten waarom je het doet is de manier om vol te houden. Wil je daadwerkelijk veranderen, dan is ergens anders overnieuw beginnen een oplossing. Het is een drastische aanpassing, maar een andere omgeving verhoogt de kans op slagen aanmerkelijk. Opnieuw beginnen maakt het aanleren van andere gewoontes een stuk gemakkelijker. Een Ik vertrek niet om in het buitenland een B&B te beginnen, maar gewoon in Nederland om meer vrijheid te ervaren.

Wanneer is werk nou eigenlijk werk?

werken

Mijn huidige werk

Ik zelf vind dat ik werk. Ik reageer iedere dag op mail van lezers, lees veel over financiën en houd mijn kennis up-to-date. En ik blog in ieder geval 1x per week. Ik ga naar seminars en netwerkbijeenkomsten en onderhoud mijn website. Ook onze financiële huishouding bijhouden kost tijd en zorgt voor toename van mijn kennis. Hoeveel tijd ik aan dit alles per week besteed weet ik niet, ik houd het niet bij. Ik verdien er geld mee, maar aangezien ik niet weet hoeveel tijd het kost, weet ik ook mijn uurtarief niet. Ik vind het niet belangrijk.

Werk als hobby

Ik ben ooit naar een bijeenkomst geweest van Open Circles. Nisandeh Neta leerde ons daar dat als je bezigheden niet voldoende geld opleveren het een hobby is. Ook de belastingdienst stelt eisen aan de hoeveelheid inkomsten om het als resultaat uit onderneming te mogen opvoeren. Levert je werk onvoldoende inkomen op dan mag je ook je kosten niet aftrekken. Op zich is dit wel logisch, anders betaalt de belastingdienst mee aan je hobby.

Vrijwilligerswerk

Daarbij heb je ook nog vrijwilligerswerk. Je wordt er niet voor betaald, maar het is wel werk dat gedaan moet worden. Het is tevens een verplichting die je aangaat. Vrijwilligerswerk is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Ze moeten wel op je kunnen rekenen. Ook mijn vrijwillige werkzaamheden zorgen niet voor een volle werkweek, maar ik schaar het wel onder werk. Ondanks dat ik er niet voor betaald wordt. Je eigen huishouding, hulp aan anderen, verenigingswerk en mantelzorgen, allemaal werk uit liefde voor je naasten.

Onderdeel van de ratrace

Van het weekend maakte iemand de opmerking dat ik heel veel moeite heb gedaan om uit de ratrace te ontsnappen, maar er vrijwillig onderdeel van ben gebleven. Ik ben gewoon nog aan het werk. Ook andere bloggers die financiële vrijheid hebben bereikt, worden aangesproken op het feit dat ze werken en hiermee geld verdienen. Ben je wel echt financieel vrij, waarom werk je nog? Het is vrijwillig, het voelt als een hobby en het lijkt op werken. De keuzevrijheid maakt dat ik geen onderdeel meer ben van de ratrace. Ik kan op ieder willekeurig moment stoppen met al mijn werk, zonder vervelende financiële consequenties.

Werk is leuk

Daarnaast krijg ik ook veel verwijten dat ik tegen werken ben. Veel mensen vinden hun baan erg leuk en willen zeker niet stoppen. Ik weet niet waar dit vandaan komt. Ik snap dat mensen hun werk leuk vinden, ik werk ook graag. Het werken aan financiële vrijheid heeft niets te maken met niet willen werken. Hopelijk haal je veel voldoening uit je werk, want om financieel vrij te worden moet je hard werken. Het gaat juist om het moment dat je je werk niet meer leuk vindt. Zodra dit het geval is, dan is het mooi dat je zonder problemen andere keuzes kan maken. Zonder inkomensstress op zoek kunnen gaan naar een nieuwe leuke baan, die misschien alleen maar betaald wordt in dankbaarheid.

Niet werken

Werken is een belangrijk onderdeel van het leven. Het mooie is dat als je in staat bent om echt hierin je eigen keuzes te maken, het werken voor veel energie en levensvreugde zorgt. Zodra het inkomen dat je in een bepaalde baan verdient niet meer relevant is voor de keuze die je maakt, is het beter voor jou en ook voor de wereld. Je werkt vanuit je hart. Helaas zijn er veel mensen die vast zitten in een baan en de stap niet durven of kunnen nemen naar een andere baan, omdat ze te afhankelijk zijn van het inkomen dat bij het werk hoort. Je werk gaat hierdoor teveel energie kosten en dat is zonde. We leven in een wereld waar het ene soort werk beter beloond wordt dan het andere. Je hypotheek kan op deze manier je levensgeluk behoorlijk in de weg zitten.

Het leven bestaat uit werken

Mijn definitie van werk is heel breed. Alles wat ik oppak om het leven hier op aarde goed te houden of beter te maken is een vorm van werk. Of dit nu betaald wordt of niet dat maakt voor mij niet meer uit. Ik werk graag, maar vind het prettig om hierin mijn eigen keuzes te maken en geen last meer te hebben van files, bazen en niets toevoegende administraties, overleggen en regels. Opruimen, schoonmaken, eten klaarmaken, wassen, administraties voeren, praten met anderen, investeren, werk automatiseren en kennisdelen. Allemaal werk en of ik dit nu voor mezelf doe, voor familieleden, een organisatie, een vereniging of een willekeurige vreemde. Betaald, vrijwillig of als hobby. Zolang het mijn eigen keuze is doe ik het graag.

Hoe word je sneller financieel vrij?

spaarpercentage

Van invloed op je spaarpercentage

Pas geleden kreeg ik een mailtje van een lezer. Op basis van tip 12 over savings rate (spaarpercentages) in mijn blog over Tips vanuit Fin-X, een FIRE bijeenkomst met allemaal geldnerds, was hij aan het rekenen gegaan. De uitkomst is dat je sneller financieel vrij kan worden als je minder uitgeeft, dan wanneer je meer gaat verdienen. Aan de hand van een rekensommetje toont hij aan dat financieel vrij worden sneller gaat wanneer je je kosten verlaagt, dan wanneer je je inkomsten verhoogt. Namelijk:

Nu Inkomsten omhoog Kosten omlaag Mijn strategie
Inkomsten €1.000 €1.100 €1.000 €1.100
Uitgaven €500 €500 €400 €550
Sparen €500 €600 €600 €550
Spaar % 50% 55% 60% 50%

Logisch

Relatief gezien is €100 euro natuurlijk meer op een lager bedrag (uitgaven), wat zorgt voor een hogere spaarpercentage. Kosten verlagen is dus een goed begin om sneller financieel vrij te worden. Nog een leuk detail: wanneer je €100 meer gaat verdienen en ook €100 meer gaat uitgeven, ga je er qua spaarpercentage op achteruit.

Mijn strategie

Ik heb er nog een kolom aan toegevoegd. Ik stel altijd voor om bij een salarisverhoging de helft hiervan te gaan sparen en de andere helft te gebruiken om je levensstandaard te verhogen. Op deze manier heb je in het dagelijks leven direct profijt van je verhoging, terwijl je ook aan de toekomst denkt. Zolang je spaarpercentage de 50% nog niet heeft bereikt, zorgt mijn strategie voor een groeiend spaarpercentage en dat is wat we willen. Zoals je in de tabel op de site bij Mister Money Mustache kan aflezen, zorgt een hoger spaarpercentage voor minder jaren werken tot je met pensioen kan.

Je mist het geld niet

Door meer te sparen krijg je steeds meer geld om aan het werk te zetten, terwijl je minder geld nodig hebt om van te leven. Met iedere 5% stijging wordt het aantal jaren werken tot aan je pensioen aanzienlijk minder. Een simpele aanpassing van gedrag met een steeds beter wordend resultaat. En als je het gelijk bij de eerste keer ontvangen van je salarisverhoging doet, gaat het ongemerkt. Je had het geld al niet in de eerste plaats, dus alles wat je meer krijgt is meegenomen.

Lange termijneffect

Het gaat erom om dat je je uitgavenpatroon niet aanpast aan je nieuwe salaris. Eenmaal gewend aan meer geld, is het lastig om dit te veranderen. Het gaat soms maar om kleine bedragen, maar iedere niet uitgegeven euro werkt aan twee kanten. Je kan meer geld aan het werk zetten en je hebt minder geld nodig om van te leven. Het zou mooi zijn als je, voordat je een aankoop doet, bedenkt wat de waarde van het aankoopbedrag over 10 jaar is met 5% rendement. Ik heb in Zorgt jouw auto voor een leuker leven? uitgerekend hoeveel geld ik zou hebben gehad, als ik mijn auto niet had gekocht. Het scheelt jaren eerder met pensioen kunnen.

Spaarpercentage competitie

Het bijhouden van je spaarpercentage is een makkelijke graadmeter om te bepalen of er voldoende progressie is in je opbouw. Je kan het ook met andere delen en er een competitie van maken. Je spaarpercentage zegt niets over geldhoeveelheden en is dus makkelijk bespreekbaar. Financieel vrij worden is qua handelingen niet moeilijk om voor elkaar te krijgen. Het lastigste zit in het blijven volhouden op termijn, discipline. Als je elkaar hierbij kan uitdagen, helpt dit om gemotiveerd te blijven.

Alles na genoeg is rommel

genoeg

Wat is genoeg?

In het boek ‘Your money or your life’ heeft Vicki Robin het over het concept ‘genoeg’. Het spreekt mij aan, ik snap wat ze bedoelt. Ik denk dat ik mijn ‘genoeg’ gevonden hebt. Het gaat over geld uitgeven, het besteden van je levensenergie en de voldoening die je daar uit haalt. Sta je nog aan de start van je leven, dan heb je nog niet veel bezittingen. Alles wat je dan koopt, schenkt veel voldoening. Dit zijn bezittingen die je nodig hebt om te leven, eten, kleding en onderdak. Naarmate je meer bezittingen krijgt, maken deze spullen het leven leuker. Je kan hierbij denken aan speelgoed, een fiets of mooie meubels. De voldoening hiervan wordt al minder. De aankopen daarna zorgen voor luxe, een auto, een vakantie. Levert ook nog wel voldoening op, maar we gaan het allemaal steeds gewoner vinden.

Geld is voldoening

Het moment ontstaat dat meer bezittingen niets meer toevoegen aan je leven. Je haalt geen voldoening meer aan nog een auto of een groter huis. Dit is het moment dat je genoeg hebt en dit genoeg is voor iedereen anders. Ga je over het punt waar je genoeg hebt heen, dan komt het er op neer dat je spullen hebt waar je niet blijer van wordt. Deze spullen kan je dan definiëren als rommel. Heel lang zorgt geld ervoor dat je spullen kan kopen waar je blij van wordt. Het moment komt dat nieuwe spullen je niet langer gelukkig maken. Erger nog, je komt erachter dat je veel te veel spullen hebt die onderhoud, geld en energie kosten. Het maakt je zelfs ongelukkiger.

Meer is niet altijd beter

Voelen we ons moe, verveeld, neerslachtig, dan lossen we dit uit gewoonte op door iets te kopen. Op een bepaald moment helpt dit niet meer. In plaats van te kopen worden we blijer van opruimen. We hebben niet genoeg, we hebben teveel. Om dit op te lossen is het handig om er eerst voor te zorgen dat er niet meer binnenkomt. Zuinig worden en kritisch zijn op je aankopen. Dit is niet een onderwerp waar menig hart harder van gaat kloppen. Toch is het de moeite van het proberen waard. Ik word heel blij van het steeds minder hebben van spullen. Een volle kast met weinig gedragen kleding of ongebruikte keukenapparatuur zorgt ongemerkt voor een vervelend gevoel. Allemaal onnodige spullen die geld en dus levensenergie gekost hebben. Wegdoen hiervan is lastig en voelt als zonde, maar zorgt letterlijk en figuurlijk voor meer ruimte.

Rommel zit niet alleen in spullen

Rommel is overal. We hebben schuren, kasten en zolders vol met spullen. Ben je in staat om de rommel in je leven te herkennen, dan ga je het overal zien. Volgens Vicki Robin zit rommel niet alleen in spullen, maar in veel meer zaken. Activiteiten op een to-do lijstje die er nooit vanaf gaan, werkdagen waarop je niets afrondt, zinloze avonden voor de tv. Het gaat om zaken die je niet dienen, maar wel onderdeel van je omgeving zijn en ruimte en tijd en dus levensenergie gebruiken. De fysieke rommel is direct zichtbaar en ook de digitale rommel op mijn computer kan ik makkelijk zien. Het herkennen van rommel in mijn bezigheden vind ik nog lastig. Ik vind het leuk om ermee aan de slag te gaan. Als ik maar op kan ruimen.

Je energie juist besteden

Ben je in staat om je genoeg te bepalen, dan kan je ten volle gaan genieten van het leven. Je weet hoeveel geld je nodig hebt en hoeveel uur je hiervoor moet werken. Misschien houd je geld over of besluit je minder te werken. Je kan dan je vrije tijd, je extra geld of energie besteden aan voor jou relevante zaken. Vanaf het punt waar je genoeg hebt, kan je op deze manier je lijn van voldoening verder laten stijgen. Blijf je spullen kopen terwijl je genoeg hebt, dan daalt de lijn van voldoening naar het nulpunt. Met als resultaat aan het einde van je leven een hoeveelheid rommel, waar alleen de opkoper blij van wordt.

Pas op: ‘Your Money or Your Life’

De Adam en Eva van financiële onafhankelijkheid

In de FIRE-movement kennen we allemaal Mr. Money Mustache. Hij wordt gezien als één van de starters van deze beweging. Zijn blogs over zuinig leven, veel sparen en je geld investeren in indexfondsen om eerder te kunnen stoppen met werken, heeft veel mensen geïnspireerd om ook te starten met het FIRE worden. Toch zijn er 2 mensen die hier al veel eerder mee gestart zijn. Vicki Robin en Joe Dominquez hebben in 1992 een boek geschreven, dat een programma beschrijft dat je helpt om in 9 stappen uit te ratrace te kunnen ontsnappen. Ze waren met het publiceren van Your Money or Your Life de voorlopers van de FIRE-beweging.

De wereld veranderen

Het boek was erg populair. Het helpt je bij het veranderen van de relatie die je hebt met geld. Ze noemen het zelfs transformeren. Samen gaven ze hierover presentaties en workshops waarin ze mensen begeleiden tijdens het uitvoeren van het in hun boek beschreven programma. Ze waren ervan overtuigd dat ze de wereld gingen veranderen. Door hun kennis over te dragen aan 5% van de bevolking, zou het zichzelf als een olievlek verder verspreiden. Helaas heeft de consumptiemaatschappij steeds meer vat op ons gekregen. Om gelukkig te worden hebben we het concept van steeds beter en steeds meer omarmt. Van bewoners die een steentje bijdragen aan de economie zijn we een cruciaal onderdeel geworden van de economie, consumenten.

Zuinig leven als levensstijl

Joe Dominquez was een financieel analist op Wall Street, totdat hij op 31 jarige leeftijd kon stoppen met werken. Vicki heeft op 23-jarige leeftijd een erfenis ontvangen. Nadat ze Joe heeft ontmoet, heeft hij haar geld voor haar aan het werk gezet. Het was niet veel, maar ze had ook niet veel nodig. Ze is gaan wonen in een soort van hippie gemeenschap. Een gemeenschap met weinig regels, maar gelijke waarden. Een deelgemeenschap waar ze leefden van weinig geld en veel zelf deden. Joe Dominquez is inmiddels overleden, maar Vicki leeft nog steeds volgens dezelfde principes, niet in een deelgemeenschap, maar op een eiland met 1000 bewoners.

72-jarige millennial inspirator

Nu, meer dan 25 jaar later, blijkt dat het boek Your Money or Your Life het nog steeds heel goed doet. Met haar 72 jaar is Vicki het voorbeeld voor een grote groep millennials. Jongeren die niet heel hun leven willen blijven werken, maar ook voor degenen die zich zorgen maken over de gevolgen van onze consumptiemaatschappij op het klimaat. Vicki was al begonnen aan het bijwerken van het boek voor het uitgeven van een nieuwe versie, omdat ze zich zorgen maakt om de millennials en hun oplopende studieschulden. Blijkbaar heeft het zo moeten zijn. Afgelopen voorjaar is de nieuwe versie uitgekomen. Ze heeft Mr. Money Mustache bereid gevonden om voor haar het voorwoord te schrijven.

Kostbare levensenergie goed besteden

De 9 stappen van Your Money or Your life hebben niet als doel om je rijk te maken. Het gaat erom dat je er achter komt wanneer je GENOEG hebt. Het concept van meer is beter, houd ons blijvend ongelukkig. Het kan namelijk altijd beter. Onze tijd op aarde is gelimiteerd en daarmee ook onze levensenergie. Deze kostbare tijd gebruiken om werk te doen dat je niet leuk vindt, om spullen te kopen waar je niet gelukkig van wordt is zonde. Door uit te rekenen hoeveel geld je werkelijk verdient per uur, kan je een prijskaartje aan je levensenergie hangen. En ja, ook werken kost extra tijd en geld. De auto en de kleding die je nodig hebt, verlagen je uurtarief. Alles wat je koopt daar moet je voor werken en gebruikt dus energie wat je niet ergens anders voor kan gebruiken. De vraag die je je kan stellen is of iets de benodigde hoeveelheid levensenergie waard is?

Je geld volgen

De kern van het programma bevindt zich volgens Vicki in weten waar je je geld aan besteedt. Je inkomsten en je uitgaven zo vastleggen dat ze inzichtelijk voor je worden. Zelf de categorieën definiëren, zodat je kan bepalen of het de gebruikte hoeveelheid levensenergie waard is. Indien je dit 3 maanden achter elkaar consequent doet, gaan je uitgaven met 25% omlaag. Het is geen leuk werk, maar het is nodig voor de bewustwording. Door iedere maand het totaal van je uitgaven en inkomsten in een grafiek te zetten, die je ophangt op een plek die je iedere dag ziet, motiveert om vol te houden. Het veranderen van je geldgedrag kost tijd en doorzettingsvermogen, maar is de geïnvesteerde tijd meer dan waard.

Werk alleen voor het benodigde geld

Op het moment dat je minder gaat uitgeven dan er binnenkomt, krijg je geld om te sparen en te investeren. Ook het passieve inkomen hieruit kan je als aparte lijn op je grafiek bijhouden. Zodra deze lijn je uitgaven lijn kruist, ben je financieel vrij. Dit is een mooie bijkomstigheid, maar het is niet waar het volgens Vicki om draait. Je werkt om betaald te worden, zodat je in je levensonderhoud kan voorzien. Wil je persoonlijke groei, sociale contacten, betekenis hebben en samenwerken, dan kan dit ook op andere manieren. We zijn ons werk geworden en 9 van de 10 hebben een baan die energie kost in plaats van oplevert. Gebruik je werk voor het benodigde geld en besteed de rest van je tijd aan zaken die wel energie opleveren. Neem controle over je leven.

Verbeter de wereld

Dit is heel summier beschreven waar het boek over gaat. In dit filmpje van The Swedish Investor krijg je een duidelijke samenvatting van het boek. Ik raad aan om het boek zelf te kopen en het programma uit te voeren. Alles wat ze beschrijft is zo logisch en duidelijk voor mij. Het gaat erom dat je je tijd op aarde goed besteedt. Dit is voor iedereen anders, maar het programma helpt je op pad om dit voor jou duidelijk te maken. Ik ervaar dagelijks de voordelen van het feit dat ik weet wat voor mij GENOEG is. Ik voel me goed en heb veel energie over om anderen te helpen. Net als Vicki geloof ik dat het de wereld kan veranderen. Misschien is dit wel het moment om de olievlek in werking te stellen. Help jij mee?

Tips vanuit Fin-X, een FIRE bijeenkomst met allemaal geldnerds

Fin-X bijeenkomst

In Amerika zijn er al veel FIRE bijeenkomsten waar mensen in grote getale naar toe komen om inspiratie op te doen om financieel onafhankelijk te worden. In Nederland is de beweging nog klein, maar ook hier was pas geleden een bijeenkomst. De Fin-X, een ‘financial experience’ en ik was er bij. Een leuke ervaring om met 100 gelijkgestemden een dag door te brengen. Het was nog een prachtige nazomerdag, maar de zaal zat tot de laatste spreker aan toe vol. Een bijzondere ervaring.

Undercover

Van te voren een mailtje gehad over wat huisregels. Net als ik zijn er meer mensen die schrijven over hun wel en wee naar financiële vrijheid. De meesten doen dit niet zoals ik onder hun eigen naam en willen graag anoniem blijven. Blogs schrijvend achter je computer is dit geen probleem, maar elkaar ontmoeten in het echt maakt anoniem blijven lastiger. Er mochten geen foto’s gemaakt worden en sommigen werden onder hun pseudoniem genoemd. Een beetje het idee van een gekostumeerd bal. De reden hiervoor is dat ze hun werkgever niet willen laten weten dat ze bezig zijn om financieel vrij te worden. Daarbij delen ze informatie over hun financiële status en dat doen ze liever anoniem. Zoals ik al zei een andere wereld.

Andere bloggers ontmoet

Ik volg al een tijdje de nodige blogs over financiële onafhankelijkheid. Nu was de gelegenheid om ook kennis met ze te maken. Firetheboss, niettot71, thepursuitofhot, lekkerlevenmetminder, 180FO, FireMe, geldnerd, AmberTreeLeaves, FinancieelInzichtMetJosien en LonnekeLodder ze waren er allemaal. Ik heb niet met iedereen kennisgemaakt, dus er zullen ongetwijfeld nog meer bloggers aanwezig geweest zijn. Ze liepen niet allemaal te koop met hun websitenamen, dus best lastig om te bepalen wie er nog meer waren.

Mijn opgedane Fin-X kennis

De Fin-X was een leuke, gezellige en leerzame dag. Ik wil mijn opgedane tips graag met je delen. Hieronder volgen ze:

  1. FIRE worden is saai. Iedere maand op het moment dat je inkomen binnenkomt een gedeelte overboeken naar je beleggersrekening en daarvoor ETF’s aankopen. Dat is het.
  2. Het heeft geen zin om tijdens je maandelijkse aankoop te proberen om de markt te timen. Je weet niet wat de toekomst brengt, dus kijk niet naar de koers maar koop gewoon iedere maand.
  3. Koersen zijn niet relevant. Kijk 1x per maand hoe je ervoor staat en laat het verder los. Je bent vermogen aan het opbouwen voor de toekomst, laat je daarbij niet gek maken door de waan van de dag.
  4. Niettot71.nl koopt maandelijks 1 ETF van het Vanguard FTSE All-World UCITS ETF (EUR) (VWRL). Dit is een aandeel wat wereldwijd in 3000 verschillende bedrijven investeert. Een betere spreiding is volgens hem niet mogelijk.
  5. FIRE worden kost veel tijd, vroeg beginnen is heel belangrijk.
  6. Er zijn nog weinig mensen bezig met FIRE worden. Ze maken nog veel geld op en dat zorgt ervoor dat zij in ieder geval de economie laten draaien en dat is goed voor ons FIRE mensen.
  7. Je kan handelen in opties en daarmee je vermogen vergroten, maar helaas ook verkleinen. Voor degene waarvoor FIRE alleen te saai is, is het slim om een speelaccount te maken. Via tastytrade kan je veel leren over het handelen in opties.
  8. Je kan je vermogen beschermen met opties, maar als je voor FIRE gaat dan ga je uit van het principe dat we een stijgende economie hebben. Je belegt in indexen en deze volgen de economie. Ongetwijfeld word je geld een keer minder waard. Gewoon stil blijven zitten en dan zal het ook weer stijgen.
  9. Kamers in je huis verhuren is een hele goede manier om extra inkomen te realiseren. De inkomsten kunnen zomaar voldoende zijn om je hypotheek af te lossen.
  10. Je hebt geen volledige financiële vrijheid nodig om toch je leven compleet om te gooien. Inzicht en controle over je financiën zijn wel belangrijk. Lonneke Lodder heeft volgens dit principe haar leven in Amsterdam verruilt voor het Spaanse platte land. Ze heeft hierover een boek geschreven ‘Het leven is tekort om op kantoor te zitten’.
  11. Als je een partner hebt dan is het belangrijk dat je wel samen hetzelfde doel nastreeft. Je moet het samen willen en doen. FIRE is net als financieel vrij worden een way of life.
  12. Als je bezig bent om FIRE te worden dan weet je wat je savings rate is. Mister Money Mustache heeft een tabel en dan kan je bepalen met jouw savings rate over hoeveel jaar je FIRE wordt. Ik ben nooit met mijn savings rate bezig geweest, maar in de zaal was iedereen op de hoogte van hun savings rate.
  13. Voor sparen en beleggen maak je geen gebruik van de grote banken. Je maakt alleen gebruik van online banken en brokers. Bij de grote banken krijg je de minste rente en zijn de beleggingskosten het hoogst.

Leerzame dag

Veel van de aanwezigen zijn nog maar een paar jaar bezig met FIRE en dus nog maar net onderweg. Een aantal zijn zich door de FIRE beweging meer gaan bezighouden met hun financiën. Door keuzes te maken en minder uit te geven zien ze mogelijkheden om hun leven te verbeteren. Niet financieel vrij, maar wel veel minder geld nodig om van te leven. Dit zorgt voor ruimte om andere stappen te gaan zetten. In ieder geval niet meer keihard werken voor spullen en uitjes die het leven beter moeten maken, omdat je zo hard werkt. Door anders te denken krijgen ze meer kwaliteit van leven.

Wat ik gemist heb

Bij de FIRE movement zijn ze niet allemaal bezig met dividendbeleggen. De meeste zijn gewoon bezig met vermogen opbouwen door koerswinsten en als het dividend oplevert is het mooi meegenomen. Over het principe van het opbouwen van passief inkomen heb ik niet heel veel gehoord. Voor mij heeft dit juist gezorgd voor de ommezwaai. Door het opbouwen van passief inkomen werd duidelijk en zichtbaar dat je naast je baan nog een inkomen kon opbouwen. Ineens kreeg het vermogen opbouwen voor mij een duidelijk doel en voelde het minder stompzinnig aan. Je had eerst je vermogen belegd en het werd meer en minder waard, nu ging het inkomen opleveren.

Mijn verhaal vertellen

Ik denk wel vaker bij bijeenkomsten dat mijn verhaal ook voor anderen interessant zou kunnen zijn. Dit had ik zeker bij deze Fin-X bijeenkomst. De meeste mensen bij deze bijeenkomst waren wel bezig met FIRE, maar denken dat het vroeg pensioen bereiken in Nederland lastig is. De beweging komt uit Amerika en daar is belastingwetgeving anders en dat maakt het volgens hen makkelijker. Ik kan ze ons voorbeeld vertellen en laten zien dat FIRE goed mogelijk is, ook in Nederland. Wie weet sta ik volgende keer wel op de bühne.

Hoe kan ik het mij veroorloven?

Kiyosaki

Meerdere wegen naar Rome

Door heel zuinig te leven en hierbij goed te investeren, kan je redelijk snel financieel vrij zijn. Geef je meer geld uit, dan houd je minder over om te investeren en duurt het dus langer. Je kan er dan voor kiezen om meer risico te lopen met je investeringen of zorgen voor meer inkomen. Je begrijpt het al er zijn heel veel verschillende mogelijkheden om financieel vrij te worden. Minder uitgaven, meer inkomen of meer risico en al de verschillende variaties daartussen. Zoveel mensen, zoveel smaken.

Wij zijn niet echt zuinig

Wij hebben ons altijd voornamelijk gericht op meer inkomen. Echt zuinig leven hebben we nooit gedaan, dat blijkt ook wel uit onze vaste lasten. Wij leven allesbehalve zuinig. Toch heb ik het label budget aan mijn kont hangen en vinden veel mensen in mijn omgeving dat ze van mij niets meer mogen uitgeven. Blijkbaar richt ik me in mijn blogs vaak op het bezuinigen en consuminderen. Dit komt voornamelijk omdat ik mij erger aan onze consumptiemaatschappij. Het mag van mij allemaal wel een beetje minder.

Bezuinigingen zijn het makkelijkst

Het snijden in onze uitgaven was op het eind ook wel de makkelijkste manier om onze financiële vrijheid te bereiken. Ongemerkt zijn wij met de jaren steeds meer gaan uitgeven. Als je voldoende verdient en hard werkt, dan heb je geen zin om op de kleintjes te letten. Hierdoor zijn onze uitgaven in de loop van de jaren behoorlijk gestegen. Het bezuinigen hierop was simpel. Het percentage financieel vrij ging met sprongen vooruit. Daarbij gaf het kritisch zijn op uitgaven en minder geld uitgeven mij veel voldoening.

Een andere mindset volgens Kiyosaki

Robert Kiyosaki geeft aan dat bezuinigen zorgt voor een mindset die gericht is op schaarste. Op deze manier haal je volgens hem niet het beste uit je leven. Het is beter om te denken in overvloed. Laat je geld rollen, geniet van mooie dingen. Dit lijkt in strijd te zijn met het opbouwen van vermogen en passief inkomen, maar dat hoeft volgens hem niet. Als je iets wilt kopen, dan ga je op zoek naar passief inkomen waarmee je dit kan betalen. Een volledig andere mindset. Je gaat denken in mogelijkheden. Daarbij gebruik je je wensen, om jezelf te motiveren voor het opbouwen van passief inkomen.

Goede en slechte schulden

Voor het genereren van passief inkomen kan je in Kiyosaki’s optiek wel een lening afsluiten. Deze lening gebruik je niet om je geliefde auto van te kopen. Je gebruikt de lening om te investeren in iets dat voldoende rendement oplevert om de maandelijkse kosten van je auto te betalen. Je gaat investeren met geleend geld en daarbij koop je je auto op afbetaling. Geld wordt steeds minder waard en dus je schulden ook. Op deze manier bouw je vermogen op door gebruik te maken van andermans geld. Het zijn wel schulden, maar in zijn ogen goede schulden. Een lening waar je direct een auto van koopt is een slechte schuld.

Risicovoller leven

Volgens Kiyosaki zorgt dit voor een veel leuker leven, waarin veel meer mogelijk is. Je leven staat niet in de wachtstand om pas leuk te worden als je financieel vrij bent. Voor mij werkt deze manier niet. Ik houd van zekerheid en niet van risico’s en langlopende verplichtingen. Het aangaan van investeringen met geleend geld, zijn meer risicovol dan investeringen met eigen geld. De rente om geld te lenen is nu laag en dit zorgt al snel voor een positief rendement op je geleende geld. Maar wat gebeurt er als de rente omhoog gaat? Het ziet er niet naar uit, maar niemand heeft een glazen bol.

Iedereen is anders

Ik kom er achter dat ik blijer word van minder spullen. Het niet hebben van schulden geeft mij rust. Dit hoeft natuurlijk niet voor jou te gelden. Als jij meer uitdagingen in je leven zoekt, dan is de werkwijze van Robert Kiyosaki misschien voor jou de manier. Door te investeren met geld van derden gaat het rendement op je eigen vermogen omhoog. Je creëert een hefboom die meer geld voor je gaat genereren. Je geniet van de mooie dingen en dat motiveert om meer voor elkaar te krijgen. Je loopt meer risico, maar dat is een keuze die ieder voor zichzelf moet afwegen. Ieder zijn eigen ding.

Waarom financiële vrijheid een ‘way of life’ is.

Leef je beste leven

Om financieel onafhankelijk te worden of financieel vrij, zoals ik het noem, zet je je geld aan het werk om passief inkomen te genereren. Zodra je passief inkomen ontvangt om je uitgaven te betalen ben je financieel vrij. Eenmaal je geld en ook weer je passieve inkomen aan het werk gezet, dan blijft het voor je werken. Je kan zelf bepalen of je bereikte passieve inkomen voldoende is of dat je toch liever wat meer te besteden hebt. Dan werk je gewoon wat langer door of neem je af en toe een baantje.

Gewoon blijven werken

Financiële vrijheid zorgt voor keuze mogelijkheden. Je kan stoppen met werken, minder gaan werken of minder goed betaald werk gaan doen. Je kan natuurlijk ook gewoon je werk blijven doen. Wetende dat je voldoende passief inkomen hebt om te kunnen stoppen met werken, zorgt ervoor dat je je huidige werk heel anders ervaart. Het maakt dat je eerlijk voor je mening kan uitkomen, zonder dat je bang hoeft te zijn voor het verliezen van je baan. Voor bedrijven is het beter, want je werkt omdat je gemotiveerd bent, anders zou je wel stoppen.

Makkelijk te bepalen

Wil je daadwerkelijk stoppen met werken dan zal je moeten bepalen of je passieve inkomen voldoende is voor je nieuwe manier van leven. Dit is op jaarbasis heel gemakkelijk te bepalen. Kijk naar wat er uitgaat en of er voldoende passief inkomen binnenkomt om dit te betalen. Geen lastige voorspellingen, gewoon keiharde cijfers. Niemand voor nodig. Ben je nog niet financieel vrij en wil je dat het sneller gaat, wees dan kritisch op je uitgaven. Alles wat je niet uitgeeft kan je extra investeren. Op deze manier gaat het dubbel zo snel.

Financiën zijn een bewust onderdeel in je leven

Het bereiken van financiële vrijheid kost tijd. Je hebt geduld nodig om vermogen op te bouwen en passief inkomen te genereren. Zeker als je jezelf niet alles wilt ontzeggen. Je hebt invloed op het tijdstip wanneer je financiële vrijheid wilt bereiken. Het gaat om keuzes maken. Dit betekent niet dat je jezelf van alles ontzegt, maar gewoon niet klakkeloos je geld uitgeeft. Daarbij zal je je geld ook moeten investeren. Want met alleen spaargeld op een bankrekening zetten kom je er in deze tijd niet. Tijd investeren in hoe je van geld meer geld kan maken hoort er bij. Het is slim om het bijhouden van je administratie, bewust omgaan met geld en het opbouwen van kennis over geld volledig te integreren in je leven.

Hoe kan ik het mij veroorloven?

Van heel zuinig leven word je meestal niet blij. Je kan het willen kopen van spullen gebruiken om jezelf te motiveren om sneller passief inkomen op te bouwen. Je kan je bijvoorbeeld voor het aanschaffen van een dure auto afvragen hoe je de maandelijkse kosten met passief inkomen kan bekostigen. Het zorgt voor een positieve mindset. Je gaat zoeken naar mogelijkheden en wordt hierin creatief, zeker als je iets echt wilt. Zolang je de spullen inderdaad pas koopt op het moment dat je er voldoende passief inkomen voor gerealiseerd hebt, ben je goed bezig.

Stapje voor stapje

Heb je eenmaal passief inkomen gerealiseerd, dan verandert je leven. Er ontstaat keuzevrijheid en dat is iets dat de meeste van ons pas op pensioenleeftijd bereiken. Werk geeft veel structuur aan je leven. De mogelijkheid om minder te werken is ook iets waaraan je moet wennen. Wat ga je dan met je tijd doen? Je kan zelf aan de slag om invulling te geven aan je leven. Bepalen wat je leuk vindt en waar je blij van wordt. Daarbij zal je om doelen te bereiken jezelf iedere dag moeten zien te motiveren. Het is makkelijker om het werken langzaam af te bouwen en niet van de een op de andere dag te stoppen.

A way of life

Op deze manier financiële vrijheid integreren in je leven, helpt je om steeds beter je eigen leven te leven. In het begin ligt de nadruk op de opbouw van passief inkomen. Naarmate je hierdoor meer vrijheid genereert komt de nadruk te liggen op het opnieuw vormgeven van je leven. Je kan het allemaal negatief benaderen, maar ik kan uit eigen ervaring vertellen dat het je leven enorm verrijkt. Het geld is een middel dat er voor zorgt dat ik mijn leven kan invullen op mijn manier. Het is niet altijd makkelijk, maar ik zou niet anders willen. Het is in ieder geval mijn way of life.

Wil jij net als Jort Kelder hard werken voor je bezittingen?

Podcast van Jort Kelder

In een aflevering van de De Onzichtbare Hand podcast van Milou Brand, Suzanne Streefland en Jort Kelder over Zo word je miljonair voor je veertigste is Renée Lamboo van Porterenee te gast. In deze podcast praten ze over het steeds populairder worden van de FIRE-movement. Dit is een beweging vanuit Amerika, Financial Independence, Retire Early. Hierbij spaar je een groot deel van je inkomen en beleg dit, zodat je vroeg met pensioen kan. Het komt er dus op neer dat je een aantal jaren extreem zuinig leeft om op deze manier zoveel mogelijk van je inkomen voor je aan het werk te zetten. De manier dus om op jonge leeftijd al financieel vrij te zijn.

Een tussenweg is ook mogelijk

Renée Lamboo is geen voorstander van uitermate zuinig leven, maar ze vindt wel dat je bewust financiële keuzes moet maken. Het leven moet leuk zijn en blijven, dus geef geld uit, maar wel aan zaken waar jij blij van wordt. Leven van minder geld en nog steeds een leuk leven leiden, het kan. Voor velen zijn dit elkaar uitsluitende mogelijkheden. Alleen door meer geld te laten rollen is het mogelijk om meer lol te hebben. Renée vertelt dat we ongemerkt veel geld kwijtraken. Impulsaankopen, eten weggooien, abonnementen op bladen die we niet lezen. Daarmee stoppen maakt je leven niet minder leuk, sterker nog je houd geld over om er echt leuke dingen van te doen. Je kan er zelfs voor kiezen om minder te werken.

Verkeerd idee van bezittingen

Jort Kelder vindt (be)sparen allemaal maar niets. Of hij voor de podcast ‘als orakel’ de complete tegenhanger wilt zijn, weet ik niet. Ik hoop het, want zijn uitspraken getuigen niet echt van veel financiële kennis. Ik had hem hoger ingeschat. Hij heeft €200.000 per jaar nodig om aan zijn verplichtingen te kunnen voldoen. Dit bedrag praat hij goed, want hij heeft veel bezittingen zoals huizen en auto’s. Zijn bezittingen zijn waarschijnlijk nog niet helemaal zijn bezit of ze hebben behoorlijk onderhoud nodig. In ieder geval leveren zijn bezittingen geen geld op, maar kosten veel geld. Robert Kiyosaki noemt het liabilities, verplichtingen, bezit dat geld kost in plaats van dat het geld oplevert. Met veel van dit soort ‘bezittingen’ word je in ieder geval nooit rijk. Je zal hard moeten werken om het allemaal te blijven bekostigen.

Kneuterigheid ten top

Dividendbeleggen daar heeft Jort nog niet van gehoord. Als je een miljoen gespaard hebt, zorgt dit voor een inkomen van €50.000 op jaarbasis. Een inkomen dat levenslang blijft uitkeren en waar menig gezin behoorlijk van kan leven. Ik weet in ieder geval dat wij dat kunnen en dan knauwen we niet alleen op peentjes. Jort heeft met zijn uitgaven van €200.000 dus ongeveer 4 miljoen nodig. Een miljoen op je spaarrekening vind hij niets. In zijn geval zou het na 5 jaar ook op zijn. Je merkt aan alles dat Jort vindt dat geld moet rollen. Doe je dit niet dan leef je een minder leuk leven en heeft hij eigenlijk meelij met je. Dat geld steeds meer geld maakt, wil hij duidelijk niet begrijpen. Best kortzichtig en ook wel zielig. Gelukkig relativeren de dames het in het gesprek enorm, maar ik denk dat er veel Jorts op deze aarde leven. De FIRE-movement is niets voor ze.

Minder spontaniteit

Renée wordt met haar besparen, begroten en ge-budgeteer gezien alsof haar leven over is. Het zuinig leven staat gelijk aan een niet leuk leven. Dit zorgt voor het opbouwen van vermogen voor een enorm obstakel. Een vriend vertelde mij het afgelopen weekend ook weer. Financieel vrij is leuk, maar ik wil er niet alles voor laten. Ik mag van jou niets meer, want anders kom ik er nooit. Het is zo jammer dat het zo moeilijk is om dit inzicht te veranderen. Je mag echt nog wel van alles, maar niet alles. Maak keuzes, zodat je niet alles opmaakt. Zoals Renée in de podcast aangeeft, zorg voor wat orde en structuur en je houd vanzelf geld over. Wat minder spontaniteit maakt je leven echt niet minder leuk.

Maak geld onbelangrijk

Ik ben wel een voorstander van de FIRE-movement, maar enorm zuinig is niet nodig. Wat Jort Kelder aangeeft klopt niet. Je hoeft geen miljoenen op de bank te hebben en het is ook niet alleen haalbaar voor ondernemers. Gewoon net als ik vanuit loondienst en je niet gek laten maken door je omgeving. Zorg voor minder verplichtingen en investeer in bezittingen die geld opleveren en het leven lacht je toe. Wel of niet blijven werken doet er niet toe. Meer doen waar je zin in hebt en genieten van het leven. Je hebt er echt maar 1. Zoals een lezer aangaf, zorg ervoor dat geld onbelangrijk wordt. De mooiste dingen in het leven zijn namelijk gratis.

Waar doen die verzekeringsmaatschappijen het toch van?

Voor het einde je geld op

Financieel onafhankelijk zijn voor je pensioendatum en dan op het eind teveel geld overhouden is zonde, je had eerder kunnen stoppen met werken. Dit is jammer, maar lang niet zo vervelend als langer blijven leven dan gepland en dat dan het geld op is. Misschien iets te vroeg gestopt of het er te goed van genomen. Helemaal op gaat natuurlijk niet gebeuren in Nederland. De AOW en je eventueel opgebouwde pensioen blijven uitkeren tot je dood. Maar heb je via een lijfrente of banksparen belastingvrij geld gespaard, dan kan je hiermee een extra aanvulling op je pensioen kopen. Je kan kiezen voor een uitkering voor een vast aantal jaren of levenslang. Kies je voor een vaste periode, dan kan het zo maar zo zijn dat er nog leven is na de uitkering.

Verzekeren kost geld

De hoeveelheid geld dat je uitgekeerd krijgt is verschillend. Bij een vast bedrag voor een bepaald aantal jaren lopen verzekeringsmaatschappijen weinig risico. Maar wil je een levenslange uitkering, dan komen er statistieken aan te pas. De verzekeringsmaatschappij loopt risico. Word jij oud dan verdienen ze minder aan je of maken ze zelfs verlies. Het risico schatten ze in op basis van sterftetafels. Afhankelijk van de levensverwachting bepalen ze de hoogte van je uitkering. Je betaalt voor de zekerheid van het levenslang uitkeren met het ontvangen van een minder hoge uitkering. Gezien de kosten die verzekeringsmaatschappijen in rekening brengen en met welk rendement ze rekenen om je uitkering te bepalen, lopen ze volgens mij weinig risico.

Lijfrentes lastige producten

Ik heb vanwege de spreiding ook een aantal lijfrentes en bankspaarproducten, maar eigenlijk vind ik het helemaal niets. Lees hiervoor mijn blog Lijfrente wat een snertoplossing. De regelgeving die bij lijfrentes hoort is, mede door de vele wijzigingen, onoverzichtelijk geworden. Tijdens de opbouw is het allemaal nog wel te doen, maar het kopen van een uitkering ervan valt niet mee. Wanneer ga je het laten uitkeren, wat mag, wat is slim, welke maatschappij en geen idee wat ik er aan over ga houden. Ik heb mij vanwege mijn opleiding behoorlijk verdiept in lijfrentes en nog steeds vind ik het lastige materie. Investeren doe je alleen in zaken die je snapt, dat is een veelgehoord advies. Om die reden had ik eigenlijk niet aan lijfrentes en banksparen moeten beginnen. Zelfs nu ik dit blog aan het schrijven ben, moet ik weer goed nadenken over hoe het allemaal ook al weer in elkaar steekt.

Mijn levenslange uitkering kost niets extra

Zelf dividendbeleggen is veel makkelijker om te begrijpen. De moeilijkheid bij zelf beleggen, zit in de opbouw. Waar beleg je in? Tijdens de uitkeringsfase is het een stuk makkelijker. Je kan op ieder moment stoppen met het herinvesteren van het dividend en het gestorte dividend van die maand opnemen. Een maand daarna kan je besluiten dat het bedrag teveel is en dus een maandje overslaan, om de volgende maand minder geld op te nemen. Je gebruikt alleen het uitgekeerde dividend dus je inkomen is levenslang. Je bepaalt helemaal zelf wat je met je geld doet en er zijn geen kosten aan verbonden. Via een vastgesteld fictief rendement betaal je er wel belasting over. Geen progressieve inkomstenbelasting zoals bij een lijfrente uitkering, maar de lagere vermogensrendementsheffing.

Tijd voor betere producten

Je zou toch denken dat als dit voor mij privé een goede manier is om inkomen te genereren, er toch ook een bedrijf zou moeten zijn die hier zijn geld mee kan verdienen. Niet te veel beheerkosten berekenen en gewoon geld investeren voor mensen in dividendinkomsten. Als je dit voor meer mensen doet kan je zorgen voor een betere spreiding en op deze manier passief inkomen voor ze genereren. Banksparen heeft de lijfrente-opbouw al een stuk transparanter en goedkoper gemaakt, het is nu ook tijd om de uitkeringsfase te versimpelen. Een product waar je zelf aan het stuur zit, maandelijks je uitkering kan bepalen, weinig kosten heeft en het vermogen blijft in tact en hobbelt gewoon mee met de beurs.

Innovatie biedt mogelijkheden

Met de huidige technologie is er steeds meer mogelijk. De huidige verzekeringsmaatschappijen zijn log en groot en zien geen reden om te veranderen. Het geld klotst er tegen de plinten, kijk maar naar de mooie pandjes waarin ze zitten en de auto’s waarin gereden wordt. Al deze kosten worden betaald van ons vermogen en gaat ten koste van het rendement. Blijkbaar zit er veel marge tussen wat er binnenkomt bij verzekeringsmaatschappijen en wat eruit gaat. Het is wachten op de slimme jongens of meisjes die met een innovatief product de verzekeringsmarkt opengooien. Ik heb vertrouwen dat, tegen de tijd dat ik mijn uitkerende lijfrente moet gaan regelen, het wel gebeurd is.